Πόσες φορές έχεις νιώσει ένα κάψιμο στο στήθος, λίγη ώρα μετά το φαγητό ή το βράδυ όταν ξαπλώνεις; Η αίσθηση αυτή είναι ένα κοινό σύμπτωμα της γαστροοισοφαγικής παλίνδρομης νόσου (ΓΟΠΝ). Η ΓΟΠΝ είναι ένα πολύ συχνό πρόβλημα του γαστρεντερικού, ωστόσο, πολλοί είτε δεν ξέρουν τι είναι, είτε το αντιμετωπίζουν με αντιόξινα, χωρίς να αλλάζουν τη διατροφή τους, όταν τα συμπτώματα είναι πιο έντονα. Ας δούμε λοιπόν τι θα σε βοηθήσει.
Τι είναι η ΓΟΠΝ;
Με απλά λόγια, πρόκειται για την επιστροφή των υγρών του στομάχου προς τον οισοφάγο. Αυτό προκαλεί ενοχλήσεις όπως:
- Καούρα (κάψιμο πίσω από το στέρνο)
- Ξινίλα στο στόμα
- Ρεψίματα, φούσκωμα
- Καμιά φορά βήχας, βραχνάδα ή πόνος στον λαιμό, αίσθημα πνιγμονής
Άλλα, λιγότερο συχνά, συμπτώματα της ΓΟΠΝ, είναι και λαρυγγικά και πνευμονικά συμπτώματα όπως χρόνιος βήχας, λαρυγγίτιδα, φαρυγγίτιδα και πνευμονική ίνωση.
Πολλά από τα παραπάνω συμπτώματα (φούσκωμα, βήχας, βραχνάδα, καούρες) μπορεί να είναι φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού κατά περιόδους και να οφείλονται σε άλλα αίτια. Αν αυτά τα συμπτώματα επαναλαμβάνονται συχνά, τότε μπορούμε να εξετάσουμε την πιθανότητα για γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσο.
Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠΝ) επηρεάζει έως και το 30% των ενηλίκων στις δυτικές κοινωνίες και η συχνότητά της αυξάνεται, καθώς σχετίζεται με παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως την παχυσαρκία και το κάπνισμα, τα οποία απειλούν επίσης τη γενική υγεία.
Πού οφείλεται;
Στον οργανισμό μας υπάρχει ένας μυς-βαλβίδα που ονομάζεται κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας. Όταν τρώμε, ανοίγει για να περάσει η τροφή στο στομάχι και μετά πρέπει να κλείσει. Αν αυτός ο μηχανισμός δεν λειτουργεί σωστά, τότε τα γαστρικά υγρά μπορεί να “γυρίσουν πίσω”.
Οι κύριοι παράγοντες κινδύνου για την ΓΟΠΝ είναι η κληρονομικότητα, η παχυσαρκία και το κάπνισμα. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει αυξημένο κίνδυνο ΓΟΠΝ (γαστρο-οισοφαγικής παλίνδρομης νόσου) και οισοφαγίτιδας με την κοιλιακή παχυσαρκία. Η υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών (φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς κα) και η σωματική δραστηριότητα φαίνεται να μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Τι μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα;
- Κακή στάση σώματος (π.χ. όταν ξαπλώνουμε αμέσως μετά το φαγητό)
- Μεγάλα, λιπαρά γεύματα
- Ορισμένα φάρμακα
- Εγκυμοσύνη ή διαφραγματοκήλη
Τι μπορώ να κάνω μέσω της διατροφής;
Η διατροφή έχει πολύ σημαντικό ρόλο στη διαχείριση της ΓΟΠ.
Τρόφιμα που συνήθως χειροτερεύουν τα συμπτώματα:
- Αναψυκτικά με ανθρακικό
- Αλκοόλ
- Τηγανητά και λιπαρά φαγητά
- Σοκολάτα και μέντα
- Ντομάτα και τα παράγωγά της (σάλτσες κ.λπ.)
- Εσπεριδοειδή (π.χ. πορτοκάλι, λεμόνι)
- Καφές και τσάι (Η αντικατάσταση καφέ, τσαγιού και αναψυκτικού με νερό στη Nurses Health Study συσχετίστηκε με μείωση των συμπτωμάτων της ΓΟΠΝ, συνεπώς μπορεί η αντικατάσταση αυτή να είναι χρήσιμη, ειδικά αν τα παραπάνω ποτά καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες.
Αξίζει όμως να αναφερθεί ότι oι αλλαγές στη διατροφή πρέπει να γίνονται με μεγάλη εξατομίκευση, καθώς δεν ενοχλούν όλους τους ασθενείς τα ίδια τρόφιμα και στον ίδιο βαθμό.
Επιπλέον πρακτικές συμβουλές:
- Μην ξαπλώνεις αμέσως μετά το φαγητό – περίμενε τουλάχιστον 2-3 ώρες. Ένα σύντομο διάστημα (<3 ώρες) μεταξύ του φαγητού και της ώρας για ύπνο ή της κατάκλισης σχετίζεται με αυξημένα συμπτώματα ΓΟΠΝ και ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή
- Αν έχεις συχνά νυχτερινά συμπτώματα, ύψωσε λίγο το κεφάλι του κρεβατιού σου (επίσης φαίνεται πως το να κοιμάσαι στη δεξιά πλευρά είναι πιο επιβαρυντικό για τα συμπτώματα της ΓΟΠΝ από το να κοιμάσαι στην αριστερή)
- Απόφυγε σφιχτά ρούχα στη μέση και την κοιλιά
- Προτίμησε μικρά και συχνά γεύματα
- Κράτα ένα διατροφικό ημερολόγιο για να εντοπίζεις τι σου προκαλεί ενόχληση
Τι γίνεται με τη φαρμακευτική αγωγή;
Φυσικά, σε κάποιες περιπτώσεις είναι απαραίτητη. Υπάρχουν φάρμακα που μειώνουν την παραγωγή οξέων (π.χ. αναστολείς αντλίας πρωτονίων, αντιόξινα), όμως δεν αποτελούν μακροχρόνια λύση αν δεν αλλάξουν και οι καθημερινές συνήθειες. Γι’ αυτό και η συνεργασία με έναν διαιτολόγο είναι πολύτιμη.
Αν υποψιάζεσαι ότι έχεις ΓΟΠ ή θέλεις εξατομικευμένη διατροφική καθοδήγηση, μη διστάσεις να επικοινωνήσεις μαζί μου. Μαζί μπορούμε να βρούμε τι σου ταιριάζει και να ξαναφέρουμε την ισορροπία στην πέψη και την καθημερινότητά σου.
Πηγές
- Ness-Jensen E, Hveem K, El-Serag H, Lagergren J. Lifestyle Intervention in Gastroesophageal Reflux Disease. Clin Gastroenterol Hepatol. 2016 Feb;14(2):175-82.e1-3. doi: 10.1016/j.cgh.2015.04.176. Epub 2015 May 6. PMID: 25956834; PMCID: PMC4636482.
- Katz PO, Dunbar KB, Schnoll-Sussman FH, Greer KB, Yadlapati R, Spechler SJ. ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease. Am J Gastroenterol. 2022 Jan 1;117(1):27-56. doi: 10.14309/ajg.0000000000001538. PMID: 34807007; PMCID: PMC8754510.
- Ha J, Mehta RS, Cao Y, Huang T, Staller K, Chan AT. Assessment of Gastroesophageal Reflux Symptoms and Sleep Quality Among Women in the Nurses’ Health Study II. JAMA Netw Open. 2023 Jul 3;6(7):e2324240. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2023.24240. PMID: 37466940; PMCID: PMC10357337.
- Lakananurak N, Pitisuttithum P, Susantitaphong P, Patcharatrakul T, Gonlachanvit S. The Efficacy of Dietary Interventions in Patients with Gastroesophageal Reflux Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis of Intervention Studies. Nutrients. 2024 Feb 5;16(3):464. doi: 10.3390/nu16030464. PMID: 38337748; PMCID: PMC10857327.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2021, September). Acid reflux (GER & GERD) in adults. U.S. Department of Health and Human Services. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/acid-reflux-ger-gerd-adults
- Harvard Health Publishing. (2021, October 26). GERD diet: Foods to avoid to reduce acid reflux. Harvard Medical School. https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/gerd-diet-foods-to-avoid-to-reduce-acid-reflux
- Zamani M, Alizadeh-Tabari S, Chan WW, Talley NJ. Association Between Anxiety/Depression and Gastroesophageal Reflux: A Systematic Review and Meta-Analysis. Am J Gastroenterol. 2023 Dec 1;118(12):2133-2143. doi: 10.14309/ajg.0000000000002411. Epub 2023 Jul 19. PMID: 37463429.
- Cheng J, Ouwehand AC. Gastroesophageal Reflux Disease and Probiotics: A Systematic Review. Nutrients. 2020 Jan 2;12(1):132. doi: 10.3390/nu12010132. PMID: 31906573; PMCID: PMC7019778.
- Zdrhova L, Bitnar P, Balihar K, Kolar P, Madle K, Martinek M, Pandolfino JE, Martinek J. Breathing Exercises in Gastroesophageal Reflux Disease: A Systematic Review. Dysphagia. 2023 Apr;38(2):609-621. doi: 10.1007/s00455-022-10494-6. Epub 2022 Jul 16. PMID: 35842548; PMCID: PMC9888515.
- El-Serag HB, Sweet S, Winchester CC, Dent J. Update on the epidemiology of gastro-oesophageal reflux disease: a systematic review. Gut. 2014 Jun;63(6):871-80. doi: 10.1136/gutjnl-2012-304269. Epub 2013 Jul 13. PMID: 23853213; PMCID: PMC4046948.
- Simadibrata DM, Lesmana E, Fass R. A systematic review and meta-analysis of the efficacy of vonoprazan for proton pump inhibitor-resistant gastroesophageal reflux disease. J Gastroenterol Hepatol. 2024 May;39(5):796-805. doi: 10.1111/jgh.16475. Epub 2024 Jan 23. PMID: 38263507.